📝 تقریر و تحلیلِ نوآوریهای حکمای مسلمان در مساله نفس
🎙 حجت الاسلام و المسلمین سیدعلی طالقانی «زیدعزه»
⏰ ساعت ۹:۱۵ صبح
🕌 مشهد، مدرسه علمیه میرزا جعفر، مدرس مرحوم آشتیانی (ره)
🔸 به ساعات شروع کلاسها دقت شود.
معرفی استاد
حجتالاسلام والمسلمین سیدعلی طالقانی از چهرههای شاخص حوزه فلسفه اسلامی و عرفان نظری است که بهویژه بر آرای ملاصدرا و ابنعربی متمرکز میباشد. وی با تسلط بر متون کهن فلسفی و عرفانی، به تدریس دروس سطح عالی در حوزه علمیه قم و دانشگاهها اشتغال دارد. از ویژگیهای ممتاز ایشان، توانایی تبیین مفاهیم پیچیدهی حکمت متعالیه با زبانی روشن و نظاممند است. تألیفات ارزشمندی چون «شرح مبسوط شواهد الربوبیه» و «حکمت اشراق در ترازوی نقد» از آثار شاخص این استاد محسوب میشوند. رویکرد نوآورانهی ایشان در ترکیب مباحث فلسفی، عرفانی و کلامی، گفتمان جدیدی در پژوهشهای حکمت اسلامی ایجاد کرده است. حضور فعال در مجامع علمی بینالمللی و مشارکت در گفتوگوهای فلسفی شرق و غرب، از دیگر ابعاد فعالیتهای ایشان است.
حکمای مسلمان با تلفیق میراث فلسفی یونان، بینشهای دینی و یافتههای تجربی، تحولی ژرف در مسئلهٔ نفس ایجاد کردند. نوآوری محوری ملاصدرا با طرح «حرکت جوهری نفس»، آن را از صورتِ مفهومی ایستا به موجودی پویا و تکاملی تبدیل کرد. ابنسینا با تمایز قاطع بین نفس و بدن، بر خودآگاهی به عنوان شاهدی بر تجرد نفس تأکید ورزید. سهروردی با معرفتشناسی اشراقی، ابعاد معنوی و شهودی نفس را پررنگتر از رویکردهای صرفاً عقلی نمود. غزالی با نقدِ رویکردهای فلسفی صرف، بعد اخلاقی-تربیتی نفس را برجسته ساخت. میرداماد با نظریه «حدوث دهری»، مسئلهٔ نسبت نفس با بدن را در افقی فراتر از زمان مادی تحلیل کرد. این متفکران با عبور از روانشناسی ارسطویی، به نظامهای پیچیدهای از مراتب نفس (نباتی، حیوانی، انسانی و عقلانی) دست یافتند.