علمای مکتب نجف (از میرزای شیرازی تا شهید صدر و شهید حکیم) اخلاق مقاومت را در سه جلوه به نمایش گذاشتند: شجاعتِ فتوایی (مقابله با سلطهٔ استعمار و استبداد، مانند فتوای تحریم تنباکو و حمایت از مشروطهخواهی عادلانه)، صبرِ راهبردی (مبارزه در زندان و تبعیدِ طولانی بدون تسلیم، همچون شهید صدر که در سلاحِ بعث، نسلی از رهبران مقاومت را تربیت کرد)، و جهاد تبیین (پیوند فقه پویا با نیازهای مستضعفان و تبیینِ «مقاومت به مثابه تکلیف شرعی»). اخلاق این مکتب، تلفیقی از «فقهِ جهاد»، «زهد انقلابی» و «رحمت به محرومان» بود؛ چنانکه شهید صدر در اوج مبارزه، به تألیف آثار فلسفی و اقتصادی برای آزادی فکری جامعه میپرداخت و با قاتلان خود با «عفو اسلامی» رفتار میکرد. مکتب نجف، الهامبخش اصلی جبههٔ مقاومت در عراق، لبنان و ایران است.
